Urlop macierzyński i zasiłek: ile dostaniesz na rękę?

Urlop macierzyński to szczególny okres w życiu rodzica. W tym czasie przysługuje zasiłek macierzyński, który ma rekompensować utracone wynagrodzenie. Wiele osób zastanawia się, ile faktycznie dostanie na rękę po odliczeniu składek ZUS i podatku. W tym artykule wyjaśniamy zasady obliczania zasiłku macierzyńskiego, podajemy stawki na 2026 rok i pokazujemy przykłady, abyś wiedział, czego się spodziewać.

Kto ma prawo do urlopu macierzyńskiego i zasiłku?

Zasiłek macierzyński przysługuje:

• Pracownicom zatrudnionym na umowę o pracę (obowiązkowo).
• Osobom prowadzącym działalność gospodarczą (jeśli opłacają dobrowolnie składkę chorobową).
• Osobom na umowie zlecenie (jeśli opłacają chorobową).
• Ojcom, którzy chcą skorzystać z urlopu ojcowskiego lub części macierzyńskiego.

Warunkiem jest podleganie ubezpieczeniu chorobowemu przez co najmniej 90 dni w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed porodem (przy etacie i zleceniu).

Wysokość zasiłku macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru przez pierwsze 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, potem 60% (lub 70% przy złożeniu wniosku o łączenie urlopu z pracą). Dla ojców (urlop ojcowski) zasiłek wynosi 100% przez 2 tygodnie. Podstawa wymiaru to przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy (lub krócej, jeśli zatrudnienie było krótsze), po odliczeniu składek społecznych (13,71%).

Wzór uproszczony: Zasiłek dzienny = (podstawa wymiaru × 100% lub 60%) / 30 dni. Miesięczny zasiłek to zasiłek dzienny × liczba dni kalendarzowych miesiąca.

Czy od zasiłku macierzyńskiego płaci się składki ZUS i podatek?

Tak, ale tylko niektóre. Zasiłek macierzyński podlega:

• Składce zdrowotnej (9%) – obowiązkowo.
• Podatkowi dochodowemu (PIT) – według skali (12% lub 32%).

Nie podlega natomiast składkom społecznym (emerytalna, rentowa, chorobowa), bo zasiłek nie jest wynagrodzeniem.

Przykład: Jak obliczyć zasiłek macierzyński netto dla pracownicy?

Pani Anna zarabiała średnio 6000 zł brutto miesięcznie przed urlopem. Jej podstawa wymiaru zasiłku to 6000 zł minus składki społeczne (13,71% z 6000 zł = 822,60 zł) = 5177,40 zł.

• Zasiłek dzienny (100%): 5177,40 zł / 30 = 172,58 zł.
• Za 30-dniowy miesiąc: 172,58 × 30 = 5177,40 zł (brutto zasiłku).
• Składka zdrowotna (9%): 5177,40 × 9% = 466,00 zł.
• Podstawa opodatkowania: 5177,40 zł – (koszty uzyskania? Nie dotyczy zasiłku) = 5177,40 zł.
• Zaliczka PIT (12%): 5177,40 × 12% = 621,29 zł; minus kwota wolna (300 zł) = 321,29 zł.
• Odliczenie zdrowotnej (7,75% z 5177,40 = 401,25 zł) → podatek do zapłaty: 321,29 – 401,25 = 0 zł (bo nie może być ujemny).
• Netto zasiłku: 5177,40 – 466,00 = 4711,40 zł.

Zatem pani Anna dostanie około 4711 zł na rękę, co stanowi około 78% jej poprzedniego netto (przy etacie netto 6000 zł brutto to około 4500–4700 zł, więc zasiłek jest nawet podobny).

Przykład: Przedsiębiorca na zasiłku macierzyńskim

Pan Tomasz prowadzi firmę i opłaca składkę chorobową (2,45%). Jego podstawa wymiaru zasiłku to średni dochód z ostatnich 12 miesięcy (ale nie wyższy niż 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli ok. 18 850 zł miesięcznie). Załóżmy, że jego podstawa to 10 000 zł.

• Zasiłek dzienny (100%): 10 000 / 30 = 333,33 zł.
• Miesięczny zasiłek brutto: 10 000 zł.
• Składka zdrowotna (9%): 900 zł.
• Podatek (12%, bo dochód w skali): 10 000 × 12% = 1200 zł; minus kwota wolna 300 zł = 900 zł; minus odliczenie zdrowotnej 7,75% = 775 zł → podatek 125 zł.
• Netto: 10 000 – 900 – 125 = 8975 zł.

Długość urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego

W 2026 roku urlop macierzyński (podstawowy) wynosi 20 tygodni. Po nim można skorzystać z urlopu rodzicielskiego – dodatkowe 32 tygodnie (łącznie 52 tygodnie). W tym czasie zasiłek wynosi 70% podstawy (jeśli rodzic nie łączy z pracą) lub 60% (jeśli łączy z pracą na część etatu). Ojciec ma dodatkowo 2 tygodnie urlopu ojcowskiego (100% zasiłku).

Czy można łączyć zasiłek z pracą?

Tak, ale w ograniczonym zakresie. Podczas urlopu rodzicielskiego można pracować na część etatu (maksymalnie połowę) i otrzymywać proporcjonalnie niższy zasiłek (50% normalnego) plus wynagrodzenie z pracy. Podczas urlopu macierzyńskiego (20 tygodni) nie można pracować u pracodawcy, który udzielił urlopu.

Najczęstsze błędy przy obliczaniu zasiłku macierzyńskiego netto

• Zapominanie, że od zasiłku płaci się składkę zdrowotną (9%).
• Błędne odliczanie składki zdrowotnej od podatku (7,75% podstawy).
• Nieuwzględnianie kwoty wolnej od podatku (300 zł miesięcznie).
• Mylenie podstawy wymiaru z wynagrodzeniem brutto – podstawa jest po odliczeniu składek społecznych.

Podsumowanie

Zasiłek macierzyński w 2026 roku jest przyzwoitym zastępstwem pensji – w pierwszych 20 tygodniach 100% podstawy, potem 60% lub 70%. Na rękę zostaje około 70–85% podstawy, w zależności od podatku i zdrowotnej. Pamiętaj, że aby otrzymać zasiłek, trzeba opłacać składkę chorobową (na etacie obowiązkowa, w firmie i zleceniu dobrowolna). Zawsze warto wcześniej sprawdzić swoją podstawę wymiaru u pracodawcy lub w ZUS, aby uniknąć niespodzianek.

FAQ

Czy zasiłek macierzyński podlega składce emerytalnej?

Nie. Zasiłek nie jest wynagrodzeniem, więc nie odprowadza się od niego składek społecznych. Jedynie składka zdrowotna i PIT.

Czy ojciec może dostać zasiłek macierzyński?

Tak, po urodzeniu dziecka przysługuje mu 2 tygodnie urlopu ojcowskiego (100% zasiłku). Może też przejąć część urlopu macierzyńskiego (po 20 tygodniach matki).

Czy zasiłek macierzyński jest opodatkowany?

Tak, podlega PIT według skali podatkowej (12% lub 32%).

Czy mogę dostać zasiłek, jeśli prowadzę firmę i chorowałam przed porodem?

Tak, jeśli opłacałaś składkę chorobową przez 90 dni w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Zasiłek chorobowy i macierzyński liczą się oddzielnie.